Mua bán tài sản thương mại: Đặc điểm pháp lý

Mua bán tài sản thương mại là hoạt động phổ biến trong giao dịch kinh doanh, đầu tư và khai thác tài sản nhằm mục đích sinh lợi. Tuy nhiên, không phải mọi giao dịch đều đơn thuần là chuyển giao quyền sở hữu tài sản mà còn gắn với nhiều quy định pháp lý liên quan đến đối tượng giao dịch, quyền định đoạt, nghĩa vụ thanh toán và trách nhiệm của các bên. Việc hiểu đúng quy định pháp luật sẽ giúp hạn chế tranh chấp và bảo đảm hiệu lực của hợp đồng.

>>> Xem thêm: Những lưu ý quan trọng trước khi sử dụng dịch vụ làm sổ đỏ để tránh kéo dài thời gian xử lý hồ sơ

1. Mua bán tài sản thương mại là gì?

Mua bán tài sản thương mại được hiểu là giao dịch chuyển quyền sở hữu đối với tài sản phục vụ hoạt động thương mại, kinh doanh hoặc có mục đích sinh lợi từ bên bán sang bên mua trên cơ sở thỏa thuận và thanh toán theo quy định pháp luật.

Theo Điều 430 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.”

Trong hoạt động kinh doanh, việc chuyển nhượng tài sản có thể được điều chỉnh đồng thời bởi Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Thương mại năm 2005 tùy thuộc chủ thể và mục đích giao dịch.

2. Đặc điểm pháp lý của mua bán tài sản thương mại

2.1. Mua bán tài sản thương mại là giao dịch có đền bù

Một trong những đặc điểm quan trọng là giao dịch luôn mang tính đối giá, nghĩa là bên mua phải thanh toán cho bên bán theo giá trị đã thỏa thuận.

Theo Điều 433 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Giá mua bán tài sản do các bên thỏa thuận hoặc do người thứ ba xác định theo yêu cầu của các bên.”

Giá tài sản có thể được xác định bằng tiền Việt Nam, ngoại tệ trong trường hợp pháp luật cho phép hoặc phương thức định giá khác phù hợp quy định.

2.2. Mua bán tài sản thương mại làm phát sinh chuyển quyền sở hữu

Bản chất của giao dịch là chuyển quyền sở hữu hoặc quyền chiếm hữu hợp pháp đối với tài sản từ bên bán sang bên mua.

Theo Điều 161 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Thời điểm xác lập quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản thực hiện theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan hoặc theo thỏa thuận.”

Đối với một số tài sản đặc biệt như bất động sản, tàu bay, tàu biển hoặc tài sản phải đăng ký, quyền sở hữu chỉ phát sinh khi hoàn tất thủ tục theo quy định pháp luật.

>>> Xem thêm: Liệu công chứng nhanh có luôn bảo đảm tính pháp lý cho hồ sơ?

3. Đối tượng của mua bán tài sản thương mại theo quy định pháp luật

3.1. Tài sản được phép giao dịch

Theo Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.”

Do đó, đối tượng giao dịch có thể bao gồm:

• Hàng hóa, máy móc, thiết bị
• Quyền tài sản
• Hàng tồn kho
• Phương tiện vận tải
• Quyền khai thác hoặc tài sản phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh

Tuy nhiên, tài sản phải đáp ứng điều kiện được phép giao dịch và không thuộc trường hợp pháp luật cấm chuyển nhượng.

3.2. Tài sản phải thuộc quyền định đoạt của bên bán

Theo Điều 192 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản theo quy định của luật.”

Điều này có nghĩa bên bán phải là chủ sở hữu hoặc người được chủ sở hữu hợp pháp ủy quyền định đoạt tài sản. Nếu giao dịch được thực hiện bởi người không có quyền bán, hợp đồng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.

4. Hợp đồng mua bán tài sản thương mại có bắt buộc công chứng không?

Không phải mọi giao dịch đều bắt buộc công chứng hoặc chứng thực.

Theo nguyên tắc của Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể, trừ trường hợp pháp luật yêu cầu hình thức bắt buộc.

Một số trường hợp phải công chứng hoặc đăng ký gồm:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất
• Mua bán nhà ở
• Chuyển giao tài sản có đăng ký sở hữu theo quy định chuyên ngành

Đối với tài sản thông thường trong hoạt động kinh doanh, hợp đồng bằng văn bản và chứng từ giao nhận thường đã đủ giá trị pháp lý.

>>> Xem thêm: Chứng thực chữ ký giúp cá nhân và doanh nghiệp hạn chế tranh chấp pháp lý ra sao?

5. Quyền và nghĩa vụ trong mua bán tài sản thương mại

5.1. Nghĩa vụ của bên bán

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, bên bán có các nghĩa vụ cơ bản:

• Giao đúng tài sản
• Giao đúng số lượng, chất lượng
• Chuyển giấy tờ liên quan
• Bảo đảm quyền sở hữu đối với tài sản bán
• Chịu trách nhiệm khi có tranh chấp về quyền sở hữu phát sinh từ lỗi của mình

5.2. Nghĩa vụ của bên mua

Bên mua có trách nhiệm:

• Thanh toán đúng thời hạn
• Nhận tài sản theo thỏa thuận
• Phối hợp thực hiện thủ tục sang tên hoặc đăng ký khi pháp luật yêu cầu
• Chịu trách nhiệm trong trường hợp chậm thanh toán hoặc vi phạm nghĩa vụ hợp đồng

6. Rủi ro pháp lý khi mua bán tài sản thương mại không đúng quy định

Một số rủi ro thường gặp gồm:

• Tài sản đang tranh chấp hoặc bị kê biên
• Người bán không có quyền định đoạt
• Hợp đồng không đáp ứng điều kiện về hình thức
• Thiếu hồ sơ chứng minh nguồn gốc tài sản
• Không thực hiện thủ tục đăng ký chuyển quyền theo quy định

Các vi phạm này có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu, phát sinh trách nhiệm bồi thường hoặc kéo dài tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền.

>>> Xem thêm: Công chứng quận Đống Đa – Giải quyết giấy tờ nhanh, đúng quy định pháp luật

>>> Xem thêm: Chồng/vợ bị tuyên phá sản: Ảnh hưởng đến tài sản gia đình

Kết luận

Mua bán tài sản thương mại là giao dịch có giá trị kinh tế và ý nghĩa pháp lý lớn trong hoạt động kinh doanh. Việc nắm rõ đặc điểm pháp lý, điều kiện của tài sản, quyền định đoạt cũng như nghĩa vụ của các bên sẽ giúp bảo đảm hiệu lực hợp đồng và hạn chế rủi ro tranh chấp. Trước khi ký kết giao dịch, các bên cần rà soát đầy đủ hồ sơ pháp lý và tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại cùng các văn bản pháp luật có liên quan để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Nếu bạn cần tư vấn pháp lý hoặc hỗ trợ lập, công chứng di chúc đúng quy định, hãy liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ qua hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được hướng dẫn chi tiết. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong mọi giao dịch pháp lý.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com